Bước vào một căn nhà ống hướng Tây hoặc Tây Nam tại Thanh Hóa vào tầm hai giờ chiều tháng Sáu, cảm giác hầm hập phả ra từ các bức tường và mặt sàn thường rất rõ. Gió Lào mang theo luồng nhiệt khô, rát, khiến việc mở toang cửa sổ mặt tiền để đón gió đôi khi lại làm cả gian nhà nóng nhanh hơn. Với những căn nhà phố sâu lòng, nếu bày biện quá dày hoặc chọn sai bề mặt hoàn thiện, hơi nóng sẽ đọng lại rất lâu đến tận đêm khuya.
Ở khu vực đón nắng trực tiếp, khoảng đệm giữa mặt ngoài và phòng sinh hoạt quyết định phần lớn cảm giác dễ chịu. Nhiều gia đình thường đặt sofa bọc da nhân tạo dày hoặc dựng kệ trang trí lớn sát ngay vách kính lớn phía trước vì nghĩ sẽ chắn bớt sáng. Thực tế, bề mặt giả da dễ hấp thụ nhiệt và bốc hơi nóng ngược vào phòng, lại dễ nứt nẻ sau vài đợt gió khô rát. Thay vào đó, việc lùi bộ bàn ghế vào sâu hơn một chút, ưu tiên chất liệu gỗ tự nhiên thanh mảnh hoặc vải thô dệt thoáng khí, kết hợp hệ rèm hai lớp cản nắng sẽ giảm bớt hiện tượng giữ nhiệt ở tầng trệt.
Một lỗi khá phổ biến khi làm nội thất nhà ống là cố đóng kín hoàn toàn để giữ hơi mát máy lạnh, nhưng lại bỏ quên việc thoát khí nóng tích tụ ở các tầng trên. Gió nóng luôn bốc lên cao, khiến khu vực phòng thờ trên tầng thượng hoặc phòng ngủ áp mái trở nên bức bối nhất. Nếu bố trí thêm khoảng hở đối lưu ở khu vực giếng trời phía sau, nhiệt độ trong nhà sẽ hạ xuống đáng kể. Tuy nhiên, ở đây có một sự đánh đổi cần cân nhắc: giếng trời càng thoáng để đón gió mùa hè thì nguy cơ tạt nước khi mưa bão tràn về Thanh Hóa vào cuối năm lại càng cao. Do đó, việc đo đạc kỹ độ dốc mái kính và chọn giải pháp nan chớp nghiêng thoát khí có thể đóng mở linh hoạt sẽ an toàn hơn nhiều so với việc để ô thông gió cố định.
Sắp xếp đồ đạc cho gia đình nhiều thế hệ sống chung trong nhà phố cũng đòi hỏi lưu tâm đến thói quen sinh hoạt mùa nóng. Người lớn tuổi thường không chịu được quạt gió thốc thẳng hay hơi lạnh sâu từ điều hòa suốt cả ngày. Chẳng hạn, khi bố trí phòng ngủ cho ông bà ở tầng một, hãy cất bớt những tấm thảm dày hay tủ trang trí cồng kềnh chắn ngang lối đi, tạo hành lang thoáng từ cửa chính chạy dọc ra sân sau. Sàn gạch mát chân hoặc sàn gỗ công nghiệp có cốt chống ẩm sẽ dễ chịu hơn hẳn, vừa giảm oi nồng vừa tránh ẩm ướt vào mùa nồm ẩm đầu năm.
Đến gian phòng thờ, đây là không gian tôn nghiêm nhưng hay chịu nhiệt cao nhất vì nằm ở tầng cao nhất của căn nhà. Việc chọn gỗ làm bàn thờ, vách ngăn cần tính đến độ giãn nở khi nhiệt độ chênh lệch lớn giữa trưa hè và đêm muộn. Gỗ thịt được xử lý sấy kỹ sẽ hạn chế cong vênh, rạn nứt khi gió Lào thổi liên tục nhiều ngày. Đặt thêm một lớp vách gỗ thưa cách tường bê tông một khoảng vài centimet cũng là cách tạo lớp cách nhiệt tĩnh, ngăn nhiệt từ tường ngoài truyền trực tiếp vào bàn thờ tổ tiên.
Trước khi quyết định mua sắm hoặc đóng mới đồ đạc, bạn có thể dành vài phút quan sát các khung giờ nắng rọi vào từng phòng trong ngày và ghi lại những góc tường đang tỏa nhiệt nhiều nhất.